Erzurum Lala Mustafa Paşa Camii, Erzurum, Türkiye'de bulunan cuma camii

Erzurum Lala Mustafa Paşa Camii, her köşesinde dört kubbesi ve duvarları boyunca simetrik sıralar halinde dizilmiş 28 penceresi olan bir cuma camiidir. Bu pencereler, aşağıdaki geniş ibadethaneye doğal ışığın dolmasını sağlamak için iki seviyeye dağıtılmıştır.

Bu ibadethane, 1562 yılında Osmanlı yönetimi sırasında inşa edilmiş ve Erzurum'da türünün ilk örneği olmuştur. Şehirdeki daha sonraki dinî yapıların izleyeceği mimari üslubu belirlemiştir.

Avluda, ince işçilikle oyulmuş taş sütunlarla çevrili sekizgen bir şadırvan bulunur ve Osmanlı döneminde değer verilen usta işçiliği gösterir. Bu süslemeler, ritüel temizlik ve dua için güzel mekânlar yaratmaya verilen önemi ortaya koyar.

İç mekan, çok sayıda ziyaretçiyi ağırlayabilir ve hareket ve ibadet için geniş alan sağlar. Ziyaret edenlerin uygun kıyafetler giymesi ve buranın hâlâ aktif bir ibadet yeri olduğunu bilmesi gerekir.

Alt pencere denizliklerinde hâlâ Rus işgali döneminden kalma kurşun izleri görülmektedir ve geçmişin görünür hatırlatıcıları olarak hizmet etmektedir. Bu izler, büyük çatışmaların şehrin yapılarında nasıl iz bıraktığını gözler önüne sermektedir.