Vlašić, Bosna Hersek'in orta kesiminde bir dağ

Vlašić, Bosna Hersek'in orta kesiminde, büyük ölçüde Orta Bosna Kantonu'nda yer alan bir dağdır; en yüksek zirvesi Paljenik (Opaljenik) 1.933 m'dir. Vlašić yaylası yaklaşık 1.300 m yüksekliktedir, Ljuta greda zirvesi yakınında başlar ve güneye doğru Vlaška gromila ile Paljenik'e uzanan geniş çayırlara açılır. Ugar nehri bu dağdan doğar.

Kaynaklarda Vlašić'te savaş olayı geçmiyor; belgelenen tarihi yaylacı hayvancılıktır. Akademisyen Marko Vego'nun Romalıların ve İlirya kabilelerinin Romalılaşmış torunları olarak tanımladığı Ulah çobanlar, Roma İmparatorluğu'nun çöküşünden 19. yüzyılın sonuna dek dağda yaşadı ve Vlašić peynirinin tarifini yaklaşık 1000 yılında getirdi. Tornjak çoban köpeğini de bin yılı aşkın süre seçerek yetiştirdiler.

İsim, bu bölgeye yerleşen ve bu yamaçlarda uzun süreli bir koyun yetiştiriciliği geleneği kuran göçebe çobanlar olan Ulahlardan gelir. Bugün hâlâ çobanlar yaz aylarında sürülerini yüksek otlaklara taşıyor ve yüzyıllardır manzarayı şekillendiren uygulamaları sürdürüyorlar.

Kar, yılın yaklaşık beş ayı boyunca 1,5 ila 2,1 metre kalınlığında durur ve kış ortalama sıcaklığı 1 °C'dir. Paljenik'in hemen altındaki 1260 m yükseklikteki Babanovac yaylası, Travnik'e en yakın turizm üssüdür ve kayak pistleri ile oteller buradadır. Travnik'ten ve Turbe'den Paklarevo üzerinden 1768 m'deki Devečani dağ evine giden işaretli patikalar da vardır.

Tornjak adını, sürüleri yönlendirirken kullanılan Neo-Latin-Vlach komutu torni-acca'dan, yani "buraya dön"den alır. Ulahlar bu köpeği 1000 yılı aşkın süre kurtlara ve ayılara karşı koyunları korumak için yetiştirdi. Vlašić pramenka koyunu, Divička ve Dubska soylarıyla Bosna-Hersek'in yerli koyun ırklarından gelir.