Gramos, Arnavutluk-Yunanistan sınırındaki sıradağ

Gramos, Arnavutluk-Yunanistan sınırındaki bir sıradağ olup en yüksek zirvesi Maja e Çukapeçit (Tsoúka Pétsik) 2.523 m'ye ulaşır. Kütle esas olarak Paleojen fliş ve kireçtaşından oluşur; 1.500–1.600 m üzerinde buzul sirkleri ve vadileri görülür. Kuzey ve orta kesimler alpin çayırlarla kaplıyken güneyde kayın ve iğne yapraklı ormanlar yetişir.

1948-1949 Yunan İç Savaşı sırasında Gramos, Demokratik Ordu'nun başlıca kalesiydi ve geçici demokratik hükümetin karargâhı yakınlardaydı. Dağ ancak 1949'da Ulusal Ordu'nun denetimine geçti ve bu, savaşı sona erdirdi; sonrasında komünistlerin elinde yalnızca birkaç yalıtılmış cep kaldı. Onlarca yıl süren mayın temizliğine karşın kütlenin bazı kesimlerinde hâlâ etkin mayın tarlaları var.

Dağın adı Arnavutçada Gramoz, Ulahçada Gramosta ve Yunancada Gramos olarak geçer; bu da çevresindeki Arnavut, Ulah ve Yunan topluluklarını yansıtır. Batı eteğindeki ana yerleşim Ersekë'dir; Gramos, Aetomilitsa, Starje ve Plikati ise sıradağ içindeki köylerdir.

Bölgeyi, hem Arnavutluk hem de Yunanistan tarafından erişilebilen işaretli patikalarla keşfedebilirsiniz; en iyi yürüyüş zamanı daha sıcak aylardır. Yüksek rakımlarda hava hızla değişebilir, bu nedenle değişken koşullara hazırlıklı olmak ziyareti daha keyifli hale getirir.

1.500–1.600 m'nin üzerinde kütle, paleojen flişine oyulmuş sirkler ve buzul vadileri taşır; kireçtaşı bantları kayaya karmaşık yapısını verir. Yunan topraklarında doğan en uzun Yunan nehri Aliakmonas ile Osum ve Devoll kolları bu yamaçlardan doğar.